หลังถอนฟันต้องดูแลตัวเองอย่างไร? กินอะไรได้บ้าง เลือดไหลนานแค่ไหนถึงผิดปกติ
การถอนฟันไม่ได้จบแค่ที่เก้าอี้ทำฟัน การดูแลตัวเองใน 24-72 ชั่วโมงแรกมีผลอย่างมากต่อการหายของแผล บทความนี้สรุปวิธีปฏิบัติตัวหลังถอนฟันอย่างละเอียด ทั้งสิ่งที่ควรทำ สิ่งที่ห้ามทำ และสัญญาณเตือนที่ควรกลับมาพบทันตแพทย์
สิ่งที่ควรทำทันทีหลังถอนฟัน
- กัดผ้าก๊อซให้แน่นประมาณ 1-2 ชั่วโมง เพื่อกดห้ามเลือดและช่วยให้ลิ่มเลือดก่อตัวปิดแผล กลืนน้ำลายตามปกติ ไม่ต้องบ้วนออก
- หากเลือดยังซึม เปลี่ยนผ้าก๊อซสะอาดชิ้นใหม่แล้วกัดต่ออีกประมาณ 1 ชั่วโมง เลือดซึมเล็กน้อยปนน้ำลายในวันแรกเป็นเรื่องปกติ
- ประคบเย็นบริเวณแก้มข้างที่ถอน ครั้งละ 15-20 นาที ในช่วง 24 ชั่วโมงแรก เพื่อช่วยลดบวม
- รับประทานยาตามที่ทันตแพทย์สั่ง หากมีอาการปวดหลังยาชาหมดฤทธิ์ สามารถรับประทานยาแก้ปวดตามคำแนะนำ
สิ่งที่ห้ามทำใน 24 ชั่วโมงแรก
ลิ่มเลือดที่ปิดปากแผลคือหัวใจของการหาย หากลิ่มเลือดหลุดอาจเกิดภาวะกระดูกเบ้าฟันอักเสบ (Dry Socket) ซึ่งปวดมากและหายช้าลง จึงควรหลีกเลี่ยง
- ห้ามบ้วนน้ำ บ้วนน้ำลาย หรือกลั้วปากแรง ๆ
- ห้ามใช้หลอดดูดเครื่องดื่ม แรงดูดในช่องปากอาจทำให้ลิ่มเลือดหลุด
- ห้ามใช้ลิ้นดุนแผลหรือใช้นิ้วสัมผัสแผล
- งดสูบบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ อย่างน้อย 24-72 ชั่วโมง เพราะรบกวนการหายของแผล
- งดออกกำลังกายหนักและงานที่ต้องออกแรงมาก ในวันแรก
อาหารหลังถอนฟัน กินอะไรได้บ้าง
วันแรก เลือกอาหารอ่อน เย็นหรืออุณหภูมิห้อง เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ไข่ตุ๋น เต้าหู้ โยเกิร์ต สมูทตี้ (ตักกิน ไม่ใช้หลอด)
สิ่งที่ควรเลี่ยงช่วง 2-3 วันแรก
- อาหารร้อนจัด ทำให้เลือดไหลง่ายขึ้น
- อาหารเผ็ดจัด เปรี้ยวจัด ระคายเคืองแผล
- อาหารแข็ง กรอบ หรือเมล็ดเล็ก ๆ ที่อาจติดในเบ้าแผล
- เคี้ยวอาหารด้านที่ถอนฟัน ให้ใช้ฟันด้านตรงข้ามแทน
เมื่อแผลเริ่มดีขึ้น สามารถค่อย ๆ กลับมารับประทานอาหารปกติได้ตามความสบายของแต่ละคน
การทำความสะอาดช่องปากหลังถอนฟัน
- วันแรก แปรงฟันซี่อื่นได้ตามปกติ แต่เว้นบริเวณแผล และยังไม่ต้องบ้วนน้ำแรง
- วันที่ 2 เป็นต้นไป บ้วนปากเบา ๆ ด้วยน้ำเกลืออุ่น (เกลือครึ่งช้อนชาต่อน้ำอุ่น 1 แก้ว) หลังอาหาร ช่วยรักษาความสะอาดบริเวณแผล
- แปรงฟันต่อเนื่องทุกวัน โดยระมัดระวังบริเวณแผลจนกว่าจะหายสนิท
อาการปกติ vs อาการที่ควรพบทันตแพทย์
อาการปกติที่พบได้
- ปวดระบมในช่วง 12-48 ชั่วโมงแรก แล้วค่อย ๆ ดีขึ้น
- บวมเล็กน้อยช่วง 2-3 วันแรก
- เลือดซึมปนน้ำลายเล็กน้อยในวันแรก
อาการที่ควรติดต่อทันตแพทย์
- เลือดไหลมากไม่หยุด แม้กัดผ้าก๊อซแล้วนานกว่า 2-3 ชั่วโมง
- ปวดรุนแรงขึ้นในวันที่ 2-3 แทนที่จะดีขึ้น (อาจเป็นสัญญาณของ Dry Socket)
- มีไข้ หรือบวมมากขึ้นเรื่อย ๆ หลังวันที่ 3
- มีหนอง กลิ่น หรือรสผิดปกติจากแผล
- อาการชายังไม่หายหลังยาชาหมดฤทธิ์ไปแล้วหลายชั่วโมง
สรุป
หัวใจของการดูแลหลังถอนฟันคือ รักษาลิ่มเลือดที่ปิดแผลให้อยู่กับที่ใน 24 ชั่วโมงแรก เลือกอาหารอ่อน รักษาความสะอาดอย่างระมัดระวัง และสังเกตอาการตัวเอง หากมีข้อสงสัยหรืออาการผิดปกติหลังถอนฟัน คนไข้ในพื้นที่ควนเนียง รัตภูมิ และใกล้เคียง สามารถโทรปรึกษาคลินิกได้ที่ 099 629 5425
คำถามที่พบบ่อย
หลังถอนฟันต้องกัดผ้าก๊อซนานแค่ไหน
กัดผ้าก๊อซให้แน่นพอประมาณ 1-2 ชั่วโมงหลังถอนฟัน เพื่อช่วยห้ามเลือด หากยังมีเลือดซึมหลังคายผ้าก๊อซ สามารถเปลี่ยนผ้าก๊อซชิ้นใหม่ที่สะอาดแล้วกัดต่ออีกประมาณ 1 ชั่วโมง
หลังถอนฟันห้ามทำอะไรบ้าง
ใน 24 ชั่วโมงแรก ห้ามบ้วนน้ำหรือบ้วนน้ำลายแรง ๆ ห้ามใช้หลอดดูด ห้ามใช้ลิ้นดุนหรือนิ้วแตะแผล งดสูบบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนัก เพราะอาจทำให้ลิ่มเลือดที่ปิดแผลหลุดและเลือดไหลซ้ำ
ถอนฟันแล้วกินอะไรได้บ้าง
วันแรกควรรับประทานอาหารอ่อน เย็นหรืออุณหภูมิปกติ เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ไข่ตุ๋น โยเกิร์ต หลีกเลี่ยงอาหารร้อนจัด เผ็ดจัด แข็ง หรือชิ้นเล็กที่อาจเข้าไปติดในแผล และเคี้ยวด้านตรงข้ามกับแผล
อาการแบบไหนหลังถอนฟันที่ควรกลับมาพบทันตแพทย์
เลือดไหลไม่หยุดหลังกัดผ้าก๊อซนานกว่า 2-3 ชั่วโมง ปวดรุนแรงขึ้นหลังวันที่ 2-3 แทนที่จะดีขึ้น มีไข้ บวมมากขึ้นเรื่อย ๆ มีกลิ่นหรือรสผิดปกติจากแผล หรือชาไม่หายหลังยาชาหมดฤทธิ์ ควรติดต่อทันตแพทย์เพื่อตรวจประเมิน
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนการตรวจวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากทันตแพทย์ได้ สภาพช่องปากของแต่ละคนแตกต่างกัน ควรเข้ารับการตรวจประเมินโดยทันตแพทย์ก่อนตัดสินใจรักษา
ปรึกษาปัญหาช่องปาก หรือจองคิวทำฟันได้ที่
โทร 099 629 5425